Europa heeft het de laatste tijd erg druk gehad. Het land werd overweldigd door de vele verstoringen in de aanvoer van olie, aardgas en voedsel, maar nu wordt het geconfronteerd met de dreigende staalcrisis.
Staal vormt de basis van de moderne economie. Van wasmachines en auto's tot spoorwegen en wolkenkrabbers, ze zijn allemaal producten van staal. Je zou kunnen zeggen dat we in feite in een stalen wereld leven.
Bloomberg heeft echter gewaarschuwd dat staal binnenkort een luxeartikel zou kunnen worden, nu de Oekraïne-crisis in heel Europa steeds ernstiger wordt.
01 Door het krappe aanbod zijn de staalprijzen flink gestegen.
Bij een gemiddelde auto bestaat 60 procent van het totale gewicht uit staal, en de kosten van dit staal zijn gestegen van 400 euro per ton begin 2019 naar 1.250 euro per ton, zo blijkt uit gegevens van worldsteel.
Concreet zijn de kosten voor wapeningsstaal in Europa vorige week gestegen tot een recordhoogte van € 1.140 per ton, een stijging van 150% ten opzichte van eind 2019. Tegelijkertijd bereikte de prijs van warmgewalste staalplaten een recordhoogte van ongeveer € 1.400 per ton, een stijging van bijna 250% ten opzichte van vóór de pandemie.
Een van de redenen waarom de Europese staalprijzen zo sterk zijn gestegen, zijn de sancties die zijn opgelegd aan bepaalde staalexporten naar Rusland. Ook oligarchen die een meerderheidsbelang hebben in de Russische staalindustrie, 's werelds derde grootste staalexporteur en de achtste van Oekraïne, zijn hierbij betrokken.
Colin Richardson, staaldirecteur bij prijsrapportagebureau Argus, schat dat Rusland en Oekraïne samen goed zijn voor ongeveer een derde van de EU-staalimport en bijna 10% van de vraag van Europese landen. Wat de Europese import van wapeningsstaal betreft, zijn Rusland, Belarus en Oekraïne goed voor 60%, en ze hebben ook een groot aandeel in de markt voor staalplaten (grote halffabrikaten van staal).
Een ander dilemma in de Europese staalindustrie is dat ongeveer 40% van het staal wordt geproduceerd in elektrische vlamboogovens of kleine staalfabrieken. Deze ovens verbruiken veel elektriciteit voor de omzetting van schrootijzer in staal, in vergelijking met de verwerking van ijzer en steenkool voor de staalproductie. Deze aanpak maakt kleine staalfabrieken milieuvriendelijker, maar brengt tegelijkertijd een fataal nadeel met zich mee: een hoog energieverbruik.
Wat Europa nu het meest nodig heeft, is energie.
Eerder deze maand stegen de Europese elektriciteitsprijzen kortstondig boven de 500 euro per megawattuur, ongeveer tien keer zoveel als vóór de Oekraïne-crisis. Door de stijgende elektriciteitsprijzen zijn veel kleine staalfabrieken gedwongen te sluiten of hun productie te verlagen. Ze draaien alleen op volle capaciteit op nachten dat de elektriciteit goedkoper is, een situatie die zich afspeelt van Spanje tot Duitsland.
02 Staalprijzen kunnen in paniek stijgen, waardoor de hoge inflatie verergert.
Er bestaat nu in de sector de vrees dat de staalprijzen fors zouden kunnen stijgen, mogelijk met nog eens 40% tot ongeveer € 2.000 per ton, voordat de vraag afneemt.
Leidinggevenden in de staalindustrie zeggen dat er een potentieel leveringsrisico voor wapeningsstaal bestaat als de elektriciteitsprijzen blijven stijgen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat meer kleine Europese staalfabrieken sluiten, wat paniekaankopen zou kunnen veroorzaken en de staalprijzen verder zou kunnen opdrijven.
En voor de centrale bank kunnen de sterk stijgende staalprijzen de hoge inflatie verder verergeren. Deze zomer zouden Europese regeringen te maken kunnen krijgen met het risico van stijgende staalprijzen en mogelijke tekorten in de aanvoer. Wapeningstaal, dat voornamelijk wordt gebruikt om beton te versterken, zou binnenkort schaars kunnen worden.
Wat er nu gebeurt, is dat Europa wellicht snel wakker moet worden. Uit eerdere ervaringen blijkt immers dat spanningen in de toeleveringsketen zich sneller verspreiden dan verwacht, en dat de impact veel groter is dan aanvankelijk gedacht. Bovendien is staal voor veel industrieën van cruciaal belang. Belangrijk is dat er momenteel alleen Chinees koolstofstaal, roestvrij staal en andere producten beschikbaar zijn, en dat de prijsstijging nog binnen acceptabele grenzen blijft.
Geplaatst op: 7 april 2022